زمان تقریبی مطالعه: 6 دقیقه
 

ابراهیم بوذری





بوذری، ابراهیم، خوشنویس و موسیقیدان معاصر بود.


۱ - زندگی‌نامه ابراهیم بوذری



در ۱۲۷۴ یا ۱۲۷۵ ش در روستای کرود طالقان زاده شد
[۱] علی راهجیری، تذکره خوشنویسان معاصر، ج۱، ص۱۴۰، تهران ۱۳۶۴ ش.
[۲] حبیب الله نصیری فر، مردان موسیقی سنتی و نوین ایران، ج ۲، ص ۱۴۹، تهران ۱۳۷۱ ش .
از سال‌های کودکی، تحصیلات ابتدایی را در مکتبخانه روستا آغاز کرد، کمی بعد، به تهران آمد و در منزل شیخ محمدآقا بوذری طالقانی، مدرّس مدرسه سپهسالار، اقامت گزید. ادبیات فارسی و عربی و فقه و اصول را نزد شیخ مسیح اوانکی (ایوانکی)، آیت الله سیدابوالقاسم کاشانی، حاج میرزا خلیل کمره‌ای و حاج علی شوشتری فرا گرفت و از او اجازه‌نامه رسمی در امور حسبیه دریافت کرد
[۳] حبیب الله نصیری فر، مردان موسیقی سنتی و نوین ایران، ج ۲ ،ص ۱۴۹ ، تهران ۱۳۷۱ ش.
در همین اوان، به هنر خوشنویسی و موسیقی علاقه‌مند شد و به فراگیری آن‌ها همت گماشت. خط نستعلیق را از زین العابدین ساعت‌ساز، محمد عماد طاهری و عمادالکُتّاب، ثلث را از امیرالکتاب، و نسخ و رقاع را نزد علی عبدالرسولی فرا گرفت
[۴] حبیب الله نصیری فر، مردان موسیقی سنتی و نوین ایران، ج ۲ ،ص ۱۴۹ ـ۱۵۰، تهران ۱۳۷۱ ش.
اما اصلی‌ترین دل مشغولی بوذری که در آن چندان مجال شکوفایی نیافت، هنر موسیقی بود. وی از همان کودکی با موسیقی‌دانان بزرگ اواخر عهد مظفری آشنایی یافت و علاقه‌مند جدی هنر تعزیه‌خوانی شد، ازین‌رو مدتی نزد تعزیه‌خوان بزرگ آن زمان، اقبال آذر (۱۲۴۵ـ۱۳۵۰ ش) ظرائف تعزیه‌خوانی و ردیف‌های آوازی مکتب تبریز را فرا گرفت
[۵] روح الله خالقی، سرگذشت موسیقی ایران، ج۱، ص۳۵۳، تهران ۱۳۵۳ ش.
[۶] حسن مشحون، تاریخ موسیقی ایران، ج۲، ص۶۶۲، تهران ۱۳۷۳ ش.
چندی نیز از تعالیم شیخ حبیب الله شمس الذاکرین کاشی
[۷] روح الله خالقی، سرگذشت موسیقی ایران، ج۱، ص۳۵۸، تهران ۱۳۵۳ ش.
و میرغرّای تعزیه‌خوان بهره برد و به تصریح خود، پس از اقبال از میرغرّا (میرغرا) تأثیر گرفته است. بوذری به واسطه میرغرا بود که با تعزیه خوانان معروف وقت چون، حبیب الله اَسْب بَمَردی، میرزا حسینعلی شهریاری و سیدبلال صمغ آبادی، آشنا شد.
[۸] روح الله خالقی، سرگذشت موسیقی ایران، ج۱، ص۳۵۰ـ۳۵۱، تهران ۱۳۵۳ ش.


۲ - بوذری مدرس و موسس انجمن خوشنویسان



بوذری در سنین جوانی تعزیه خوانی می‌کرد، اما با افزایش سن و ورود به مشاغل دولتی، از اجراهای جمعی کناره گرفت. وی مدتی نیز ردیف‌های سازی را نزد ابوالحسن صبا آموخت و با تفاوت‌های اساسی اجرای ردیفِ‌سازی و ردیف آوازی آشنا شد، مدتی نیز نزد حسین طاهرزاده، استاد بلامنازع مکتب آواز اصفهان ، درس گرفت.
[۹] روح الله خالقی، سرگذشت موسیقی ایران، ج۱، ص۳۸۰، تهران ۱۳۵۳ ش.
بوذری به موازات فعالیت‌های خود در زمینه موسیقی، در دبیرستان‌های مشهور تهران، چون تمدن و اسلام ، و از ۱۳۲۷ ش در دانشکده معقول و منقول به تدریس و تعلیم خط پرداخت. همچنین برای حفظ و گسترش هنر خوشنویسی، به همراه چند تن از بزرگان خوشنویسی، انجمن خوشنویسان را دایر کرد. وی بیش از سی سال، تا هنگام بازنشستگی در ۱۳۴۱ ش، کارشناس خط در وزارت دادگستری و خطاط رسمی کتابخانه مجلس شورای ملی و اداره مباشرت و دارالانشاء بود
[۱۰] حبیب الله نصیری فر، مردان موسیقی سنتی و نوین ایران، ج ۲ ، ص ۱۵۰، تهران ۱۳۷۱ ش.
بوذری تا سال‌های پایانی عمر خود مشاور شورای عالی انجمن خوشنویسان و عضو شورای تعیین شایستگی مقام استادی، در این انجمن بود. وی در بهمن ۱۳۶۵ درگذشت.
[۱۱] کیهان فرهنگی، سال ۳، ج۱، ص۴۰، ش ۱۱ (بهمن ۱۳۶۵).


۳ - آثار بوذری



بخش وسیعی از آثار برجای مانده از بوذری در حوزه هنر خطاطی است. گذشته از عناوین روی جلدِ بسیاری از آثار شنیداری و مکتوب موسیقی، آثاری چون دیوان حافظ ، منتخب دیوان سعد سلمان، جلد اول جوامع الحکایات، کتیبه‌های آرامگاه سعدی و شاه خلیل الله (در تفت)، بسیاری از کتاب‌های درسی دبیرستان‌ها و اسناد و کتاب‌های دیگر به خط اوست.
[۱۲] علی راهجیری، تذکره خوشنویسان معاصر، ج۱، ص۱۴۲، تهران ۱۳۶۴ ش.
در همین حال، صفحات و نوارهای بسیاری از اجراهای اصیل موسیقی ایرانی نیز از او برجای مانده است.

۴ - بوذری پیش‌کسوت موسیقی سنتی



گرچه بوذری بیش‌تر به عنوان مدرّس هنر خطاطی مشهور است، و خود نیز مانند غالب اساتید قدیم موسیقی مایل نبود که در جامعه، موسیقیدان شناخته شود، با اینهمه مقام او در موسیقی کمتر از خطاطی نیست. بوذری در موسیقی نیز، همانند خطاطی، پایبند سرسخت اصول سنتی قدیم بود. وی با وجود آموختن مکتب آواز اصفهان، نتوانست سبک اقبال آذر و مکتب آواز تبریز را ترک گوید و پیوسته از این مکتب متأثر بود.
[۱۳] روح الله خالقی، سرگذشت موسیقی ایران، ج۱، ص۳۸۰، تهران ۱۳۵۳ ش.
با اینهمه نباید او را نماینده کامل مکتب تبریز دانست، زیرا تقید او به زبان فارسی و شعر کهن و تأثر او از اصول سنتی هنر خطاطی، نوعی انضباط و انسجام در بافت و ساخت سلیقه هنری او پدید آورد که سبک او را از سبک افراد شاخص تُرک زبان مکتب تبریز متمایز می‌کند. پیش چشم داشتن اصول صحیح کرسی‌بندی دقیق و مستحکم در خطاطی و مطابق کردن آن با کرسی‌بندی جملات آواز در خوانندگی، با همان دقت و استحکام، ویژگی هنر اوست. او افزون بر استادی در تعزیه خوانی، درباره تاریخچه تعزیه و ظرایف آن و نیز در شناخت گوشه‌های مهجور و آوازهای قدیم و علم الرجال موسیقی معلومات عمیقی داشت.

۵ - فهرست منابع



(۱) روح الله خالقی، سرگذشت موسیقی ایران، تهران ۱۳۵۳ ش.
(۲) علی راهجیری، تذکره خوشنویسان معاصر، ج ۱، تهران ۱۳۶۴ ش.
(۳) کیهان فرهنگی، سال ۳، ش ۱۱ (بهمن ۱۳۶۵).
(۴) حسن مشحون، تاریخ موسیقی ایران، تهران ۱۳۷۳ ش.
(۵) حبیب الله نصیری فر، مردان موسیقی سنتی و نوین ایران، ج ۲، تهران ۱۳۷۱ ش

۶ - پانویس


 
۱. علی راهجیری، تذکره خوشنویسان معاصر، ج۱، ص۱۴۰، تهران ۱۳۶۴ ش.
۲. حبیب الله نصیری فر، مردان موسیقی سنتی و نوین ایران، ج ۲، ص ۱۴۹، تهران ۱۳۷۱ ش .
۳. حبیب الله نصیری فر، مردان موسیقی سنتی و نوین ایران، ج ۲ ،ص ۱۴۹ ، تهران ۱۳۷۱ ش.
۴. حبیب الله نصیری فر، مردان موسیقی سنتی و نوین ایران، ج ۲ ،ص ۱۴۹ ـ۱۵۰، تهران ۱۳۷۱ ش.
۵. روح الله خالقی، سرگذشت موسیقی ایران، ج۱، ص۳۵۳، تهران ۱۳۵۳ ش.
۶. حسن مشحون، تاریخ موسیقی ایران، ج۲، ص۶۶۲، تهران ۱۳۷۳ ش.
۷. روح الله خالقی، سرگذشت موسیقی ایران، ج۱، ص۳۵۸، تهران ۱۳۵۳ ش.
۸. روح الله خالقی، سرگذشت موسیقی ایران، ج۱، ص۳۵۰ـ۳۵۱، تهران ۱۳۵۳ ش.
۹. روح الله خالقی، سرگذشت موسیقی ایران، ج۱، ص۳۸۰، تهران ۱۳۵۳ ش.
۱۰. حبیب الله نصیری فر، مردان موسیقی سنتی و نوین ایران، ج ۲ ، ص ۱۵۰، تهران ۱۳۷۱ ش.
۱۱. کیهان فرهنگی، سال ۳، ج۱، ص۴۰، ش ۱۱ (بهمن ۱۳۶۵).
۱۲. علی راهجیری، تذکره خوشنویسان معاصر، ج۱، ص۱۴۲، تهران ۱۳۶۴ ش.
۱۳. روح الله خالقی، سرگذشت موسیقی ایران، ج۱، ص۳۸۰، تهران ۱۳۵۳ ش.


۷ - منبع



دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «ابراهیم بوذری»، شماره۲۰۲۵.    


رده‌های این صفحه : تراجم | هنر مندان معاصر | هنرمندان




آخرین نظرات
کلیه حقوق این تارنما متعلق به فرا دانشنامه ویکی بین است.